Jaka była w przeszłości rola sztandarów?

Sztandary to bardzo szczególne rekwizyty dla żołnierzy, tak jak szata liturgiczna dla kapłana, których historia sięga czasów starożytnych. Ich początków należy dopatrywać się w dziejach wojskowości. Pierwotnie bowiem rola sztandarów służyła zachowaniu łączności między wodzem, a podlegającym mu wojskiem.

Tak jak szata liturgiczna ma swoje znaczenie kolorystyczne, tak sztandary określały z kim ma się do czynienia.

szata liturgicznaPodczas rozmaitych okazji, przy których wojsko występowało w całej okazałości, a zwłaszcza podczas bitwy, gdy poszczególni ludzie niejednokrotnie rozpierzchali się na polu walk, dowódcy trudno było czasem ustalić, która grupa zbrojnych należy do niego. W konsekwencji, ciężko było także ustalić , na czyją stronę przechyla się szala zwycięstwa, bez wyraźnego zaznaczenia, do kogo należą konkretni rycerze czy wojownicy. Podobnie w religii chrześcijańskiej kolor, jaki miała szata liturgiczna wyznaczała okres religijny w kalendarzu, tak sztandar wyznaczał rytm walki. Na pomysł zastosowania sztandarów wpadli zatem już ludzie starożytności. Już oddziały Babilończyków niosły ze sobą ogromne sztandary, zdobne w znaki, które pozwalały im na wzajemne rozpoznawanie się. Sztandar to bowiem nic innego, jak płat materiału, zapełniony odpowiednimi emblematami, przymocowany najczęściej za pomocą gwoździ do drzewca, zakończonego w górnej części ozdobną głowicą. Zdobnictwo obecne na sztandarach z czasem nawiązywało do symboli narodowych, ponieważ głównym zadaniem spełnianym przez sztandary było właśnie oznaczenie odrębności narodowej konkretnej grupy ludzi. Choć rekwizyt ten pojawiał się w różnych sytuacjach życia społecznego, to jednak w wojskowości stał się najbardziej znaczącym symbolem. Podczas prowadzonych bitew stawał się celem ataku wroga, jako namacalny symbol nieprzyjaciela, zupełnie jak szata liturgiczna ze znakiem krzyża. Czasem bywał wykorzystywany przez przeciwnika w celu zwabienia właścicieli sztandaru w pułapkę. Zdobycie sztandarów nieprzyjaciela przesądzało o wyniku bitwy w tym sensie, że ostatecznie odbierało honor pokonanym, który nie potrafili ochronić swoich chorągwi.
Zdobyczne sztandary należały do najcenniejszych łupów wojennych, gdyż stanowiły materialny dowód pohańbienia wroga poprzez wydarcie mu narodowego symbolu. Z czasem to właśnie podarowanie sztandaru konkretnej jednostce wojskowej czyniło z niej pełnoprawny oddział, który miał prawo walczyć w imieniu i obronie narodu.